header.png
zondag 27 september 2020

Heijen in de Gemeente / Gemeente

Dit is een album met foto's uit de Gemeente / Gemeente

 



 

Informatie Gemeente Gennep (Informatie tot 1998))

Gennep in heden en verleden
Gennep is een landelijke gemeente die ligt op de oostelijke Maasoever in het noorden van Limburg tegen de Nederlands-Duitse grens. De gemeente heeft een oppervlakte van ongeveer 5.000 hectare en telt om en nabij de 17.000 inwoners verdeeld over de woonkernen Gennep, Milsbeek, Ottersum, Heijen en Ven-Zelderheide. Het afwisselende landschap, de rijke historie en de strategische ligging zijn kenmerkend voor de gemeente. Zij vormen de basis van de gezonde lokale economie.

Ontstaan
In het uiterste noorden van Limburg mondt het schilderachtige riviertje de Niers uit in de brede Maas. Al vele eeuwen geleden betitelden de Westgermanen deze plek als "Ganipja'', dat wil zeggen het samenvloeien van twee waterstromen. Deze Germaanse naam verbasterde door de eeuwen heen tot "Gennep'', de naam van de stad en de gemeente die nog steeds liggen aan de samenvloeiing. De oeroude naam is ook het bewijs, dat op de stuifduinen tussen Maas en Niers reeds vanaf het  van onze jaartelling een bewoningstraditie bestaat. Ook recent archeologische onderzoek (1989/1990) toont aan dat de oudste bewoners zich in de vijfde eeuw ten noord-westen van de huidige historische stadskern vestigden.

't Huys te Gennep
Naast archeologische vondsten vormen de historische kern van 't stadje Gennep en de restanten van het Genneperhuis het tastbare bewijs van een rijke geschiedenis. "Het Huys te Gennep'' is zeer oud; de eerste schriftelijke vermelding dateert uit het jaar 1000. Oudheidkundige vondsten ter plekke wijzen evenwel op een veel vroegere oorsprong, wellicht de Romeinse tijd. In de burcht, dichtbij de monding van de Niers in de Maas, zetelden de Heren van Gennep. Het Genneperhuis werd vele malen uitgebreid en bereikte rond 1640 een omvang die groter was dan de oppervlakte van de toenmalige stad Gennep. De bloeiperiode van het Genneperhuis waren de late Middeleeuwen; de tijd van de Heren van Gennep. Belangrijke geschiedkundige figuren als de heilige Norbertus van Gennep, de abdis Jutta van Gennep en de aartsbisschop Willem van Gennep hadden hun wortels in 't Huys te Gennep.

Onder Kleef
Johanna en Margaretha van Gennep waren twee zussen en de laatste Vrouwen van Gennep. In hun huwelijk met respectievelijk Reinout van Brederode en Jan van Loon-Heinsberg brachten zij de Heerlijkheid Gennep mee. Bij de dood van Johanna (1413) gng een deel van de Heerlijkheid dus naar de Van Brederodes. Toen Margaretha in 1419 stierf, werd haar echtgenoot Jan van Loon-Heinsberg de Heer van de stad en de burcht Gennep. Deze strijdlustige en verkwistende man verpandde in 1424 zijn Genneps bezit aan hertog Adolf van Kleef. De Van Brederodes verkochten in 1442 hun erfdeel aan de hertog van Kleef. En omdat Jan van Loon zijn pand nooit inloste, gingen stad en burcht Gennep met de ommelanden feitelijk over naar Kleef. Hiermee begon een 350 jaar durend regime van Kleef over Gennep, dat als een wig in het Gelders gebied lag.

Machtswisselingen
De strategische ligging bezorgde de bewoners (of bezetters) van de Maasburcht, alsook de inwoners van Gennep en omstreken, de nodige kopzorgen. Gedurende de Tachtigjarige Oorlog nestelden vreemde soldaten zich om beurten in de sterke vesting. Zowel Spanjaarden en hun huurtroepen als vertegenwoordigers van de Zeven Verenigde Provinciën waren verantwoordelijk voor het oorlogsleed, dat werd berokkend aan de bevolking. Belegeringen van de Maasvesting (en die waren er legio) betekenden voor de bewoners van stad en streek steeds weer roof, brandschatting en uitbuiting. Toen het hertogelijk huis van Kleef in 1609 uitstierf, werd de keurvorst van Brandenburg-Pruisen als hertog van Kleef geïnstalleerd. Pruisen regeerde toen over Gennep en omgeving tot aan het einde van de achttiende eeuw.

De Franse tijd
In 1794 verschenen de Fransen in deze contreien en onder Napoleon werd Gennep in 1800 ingelijfd bij Frankrijk. Aan de oorspronkelijke geografische eenheid (de Heerlijkheid) kwam een einde toen in de herfst van 1800 op initiatief van de Franse overheerser de gemeenten Gennep, Ottersum en Bergen ontstonden. Vijftien jaar later - na het échec van de Franse keizer - stelden de Europese grootmachten in Wenen de grenzen tussen Pruisen en Nederland (en dus ook die van de grensgemeenten Ottersum, Bergen en Gennep) definitief vast. Het Weener Congres besloot, dat de gemeenten op de oostelijke Maasoever bij het Koninkrijk der Nederlanden zouden behoren. De Nederlands-Pruisische grens werd op ongeveer drie kilometer ten oosten van de Maas getrokken. De gemeente Gennep lag in die "Maaszoom'', de veiligheidszone van het Nederlands grondgebied.

Grensperikelen
Vanaf 1815 werden de bewoners van de kop van Noord-Limburg dus Nederlanders, wonend in de nieuw geformeerde provincie Limburg. Dat was echter van korte duur, want na de opstand der Belgen (1830) vond er een gebiedsdeling tussen Nederland en het nieuwe België plaats, waarbij men in het gebied Gennep van koninkrijk verwisselde. Tot 1839 waren stad en streek het noordelijkste topje van Belgenland. Daarna wisslde men weer van regime en was de Gennepenaar opnieuw Nederlander, dit keer definitief. Het gebied met als centrum Gennep kreeg sociaal-maatschappelijk haar eerste ontsluiting met de aanleg van de rijksweg Nijmegen - Maastricht (1845) en de opening van de Noord Brabantsch Duitsch Spoorweg (Boxtel-Gennep-Wezel) in 1873. Vooral de spoorweg gaf aanzetten tot een geleidelijke industriële ontplooiing. Verdere impulsen volgden door de exploitatie Maasbuurtspoorweg vanaf 1913 later Zuid Ooster Autobusdiensten nu ''Hermes''.

Oorlogsjaren
Gedurende de laatste wereldoorlog heeft Gennep, evenals vele andere gemeenten aan de oostzijde van de Maas, maandenlang in de vuurlinie gelegen. De totale bevolking van de noordelijkste gemeenten van Limburg werd in oktober 1944 geëvacueerd naar andere plaatsen in Nederland. De bevrijding van deze gemeenten ging met grote verwoestingen gepaard. In februari 1945 trokken de geallieerden Gennep bij verrassing vanuit het noorden binnen. Ze wisten de Duitse troepen na furieuze man-tot-mangevechten uit het stadje te verdrijven. Vele gebouwen, waaronder het stadhuis, de katholieke en de hervormde kerk in de historische kern, leden bij deze oorlogshandelingen zware schade. De plaatselijke joodse gemeenschap (23 personen) werd door de bezetters gedeporteerd. Slechts drie van hen overleefden de holocaust. Het zou jaren duren eer de wederopbouw van Gennep en omstreken voltooid was.

Herindeling en gemeentewapen
De grenzen van de huidige gemeente Gennep kwamen tot stand na een gemeentelijke herindeling in 1973. Toen werden de oorspronkelijke gemeenten Gennep en Ottersum en een deel van de gemeente Bergen, namelijk de woonkern Heijen, samengevoegd. De gemeentelijke herindeling was voor het gemeentebestuur aanleiding om zich te bezinnen op een nieuw gemeentewapen dat recht zou doen aan de nieuw ontstane situatie. De oude gemeente Gennep voerde een wapen, dat al vanaf 1458 door de heerlijkheid Gennep werd gebruikt. Ottersum had een wapen waarvan de ene helft ditzelfde beeld vertoonde, terwijl de andere helft de beeltenis van Johannes de Doper, de patroonheilige van dit dorp, droeg. Omdat Gennep en Ottersum beide deel uitmaakten van de heerlijkheid Gennep, lag het voor de hand om het vroegere heerlijkheidswapen aan te houden. Omdat de rood-gele kleuring de eeuwen door iets eigens voor Gennep was geworden, werd besloten om het wapen langs een vertikale lijn te delen en de figuren van het Genneper wapen rood en geel te kleuren. Op het wapen werden bovendien de kroon van drie bladeren en twee parels geplaatst. Deze versierselen zijn zonder betekenis en worden tegenwoordig aan alle gemeente die dat vragen toegekend. Het wapen is een ontwerp van mr. G.A. Bontekoe, oud-burgemeester van Oosterwolde.

Fysieke structuur gemeente Gennep
Oppervlakte gemeente    4.951    ha
waarvan binnenwater    160    ha
waarvan historische stads- of dorpskern    5    ha
Aantal woningen    7.051    
waarvan in de huursector    2.950    
waarvan in de koopsector    3.677    
waarvan in wooneenheden    404    
waarvan in woonwagens    7    
waarvan in woonschepen    13    
Lengte van de wegen    201,8    km
waarvan wegen buiten de bebouwde kom    82,4    km
waarvan wegen binnen de bebouwde kom    70,3    km
waarvan wegen onverhard/half verhard    49,1    km
Lengte van de recreatieve fietspaden    23,1    km
Lengte van de ruiter- en wandelpaden    41,9    km
Lengte van de waterwegen (Maas en Niers)    25,6    km
Openbaar groen    72,5    ha
Oppervlakte bossen    120    ha


Verloop van de bevolking
     1975    1985    1990    1992    1993    1994    1995    1996    1997**
Gennep    6906    7786    8678    8740    8757    8775    8722    8728    8725
Ottersum    1520    1583    1760    2482    2492    2649    2705    2717    2682
Milsbeek    2472    2704    2682    2676    2633    2661    2654    2622    2623
Heijen    1521    1797    1770    1815    1871    1881    1940    1964    2046
Ven-Zelderheide    811    752    751    756    750    762    756    776    792
Inrichtingen*    1530    1306    1250    1143    1019    1219    1217    1212    1191
TOTAAL    14.773    15.928    16.316    16.479    16.568    16.728    16.777    16.807    16.868
*(Maria Roepaan, St. Augustinusstichting, St. Norbertus en Paters H. Geest.)
**steeds per 1 januari.

Natuur en recreatie
De gemeente Gennep is rijk aan natuurschoon. Het landschap is zeer afwisselend van karakter en omvat een aantal erg waardevolle gebieden. Midden door de gemeente meandert het riviertje de Niers dat nog over een prachtig en bijna ongeschonden beekdal beschikt. Ten noorden van dit dal ligt een vrij vlak agrarisch gebied, dat wordt begrensd door heuvelachtige bossen. Voor het zuiden van de gemeente zijn met name het karakteristieke Maasheggengebied en de beboste stuifduinen kenmerkend. Het afwisselende landschap maakt de gemeente zeer geschikt voor stille recreatie. Het is niet voor niets dat Center Parcs de gemeente Gennep koos voor de vestiging van haar bungalowpark Het Heijderbos. Verder heeft Gennep ook cultuur-historisch het een en ander te bieden. Met name de historische stadskern van het centraal gelegen stadje oefent aantrekkingskracht uit op de bezoekers van de gemeente. Onder andere het monumentale stadhuis, de middeleeuwse stadsmuur, het pas gerestaureerde streekmuseum, de historische hervormde kerk en het kasteel te Heijen zijn in dit verband de moeite van het vermelden waard.

Economisch Profiel

Arbeidsmarkt
Het aantal inwoners is in de periode 1983-1995 jaarlijks gestegen met ongeveer 0,5% (van 15.854 naar 16.818). Volgens de trend zal de Gennepse bevolking in tien jaar met 3,5% groeien (van 16.818 naar 17.400). Voor de komende jaren vreest de gemeente voor een stijging van de werkloosheid. De gemeente hoopt dat er voldoende banen gecreërd worden om de groei van de beroepsbevolking op te vangen. Om dit te bereiken zijn in voorbereiding nieuwe investeringen in de lokale economie op het gebied van bedrijven, recreatie en toerisme en de ontwikkeling van de haven in Heijen. Deze inspanningen moeten 1.500 nieuwe arbeidsplaatsen opleveren. Rondom en in Gennep is een ruim aanbod van beroepsonderwijs.

De agrarische sector
Gennep is van oorsprong een agrarische gemeente. De landelijke verwachting is dat in de landbouw zowel het aantal bedrijven als de werkgelegenheid tot 2005 zal afnemen. Deze ontwikkeling geldt in sterke mate voor de produktietakken melkveehouderij, legpluimveehouderij en vleeskalveren. Enige groei wordt verwacht in de tuinbouwbranche. Naast de traditionele gemengde bedrijven zijn er binnen de gemeente ook enkele bio-technologische bedrijven gevestigd. Een gezond agarische onwikkeling wordt binnen de gemeentelijke mogelijkheden bevorderd.

Toerisme en recreatie
Gennep is een landschappelijk en cultuurhistorisch aantrekkelijke gemeente. In 1992 telde de gemeente 1710 recreatief-toeristische verblijfseenheden (hotelkamers, pensions, campingplaatsen, huurbungalows, groepsverblijven) in parken. De gemeente Gennep voert een actief beleid ten aanzien van het bevorderen van het stads-, fiets- en wandeltoerisme, oftewel de dagrecreatie. In het rapport Toeristisch-recreatief actieplan gemeente Gennep zijn de plannen aangegeven: verfraaien van de kern, aanleggen van fietsroutes en wandelpaden, uitstippelen van bezienswaardigheidsroutes en werving door middel van promotie en voorlichting. Doelstelling van dit actieplan is om verschillende activiteiten op elkaar af te stemmen en te coördineren. Een van de initiatieven die op dit vlak ondernomen zal worden, is de oprichting van een toeristisch-recreatief platform me als doe de communicatie tussen ondernemers en gemeente te bevorderen. Verder kenmerkt Gennep zich door een bosrijke omgeving en een divers aanbod aan recreatievoorzieningen, zoals verhuurbungalows bij Center Parcs (Heijderbos) of camping "Bos en Heide''. De plaatselijke VVV is vanaf 1995 gehuisvest in het historische stadhuis, gelegen in de oude kern van Gennep. In deze oude kern is een nieuw winkelcentrum tot stand gekomen. Daarnaast zal de gemeente en overige belanghebbenden samenwerken ter verbetering van het kernwinkelgebied.

Dienstverlening
De sector overige dienstverlening waartoe onder meer brandweer, scholen, medische dienstverlenende instellingen en maatschappelijke organisaties behoren, is de laatste jaren in de gemeente Gennep zowel absoluut als relatief gegroeid. In Gennep is dit mede verklaarbaar door de sterke aanwezigheid van de verzorgende dienstverlening zoals verpleeghuizen en inrichtingen. In 1996 wordt een nieuw verpleeghuis in gebruik genomen. Het aantal Gennepse bedrijven in de sector zakelijke dienstverlening (o.a. banken, verzekeringskantoren, makelaars, ingenieursbureaus) is de laatste jaren gegroeid. Het landelijk percentage ligt weliswaar nog beduidend hoger dan in de gemeente Gennep, maar Gennep is wel inmiddels boven het percentage gekomen dat geldt voor de gehele regio Nijmegen.

Bedrijvigheid
Gennep heeft een sterk industrieel karakter. Er zijn relatief veel bedrijven gevestigd en de industrie zorgt voor de meeste werkgelegenheid in de gemeente. De industrie behoorde ook tot de twee sectoren in de regio Noord-Limburg waar fors werd geïnvesteerd. De industrie heeft in Gennep een brede samenstelling, met nadruk op de metaal- en aanverwante industrie en steen- en aardewerk-fabrieken. Daarnaast heeft Gennep van oudsher een sterk ontwikkelde transportsector. Gennep kent daarbij een goede ontsluiting richting_ Nijmegen, Duitsland en Randstad via A73, A77 en N271. Met name het bedrijventerrein "De Grens'' heeft een goede ligging. Op bedrijventerrein "De Groote Heeze'' is een bedrijfsverzamelgebouw gerealiseerd. Hiermee beoogt de gemeente jonge bedrijven een kans te geven om tegen beperkte kosten professioneel gehuisvest te zijn.

Bedrijventerreinen
In de gemeente Gennep liggen zeven bedrijventerreinen verspreid over drie plaatsen (Gennep, Heijen, Milsbeek). De bedrijventerreinen zijn:
1. Ovenberg;
2. Drie Kronen;
3. Moutstraat;
4. De Heij;
5. Hoogveld;
6. De Groote Heeze;
7. De Grens.

Industrieschap Gennep-Bergen
Het Industrieschap Gennep-Bergen is een samenwerkingsverband van de gemeente Gennep en de gemeente Bergen voor de exploitatie van bedrijventerrein De Grens. De Grens is opgezet als een terrein waar vooral bedrijven uit de transportsector en de logistiek gevestigd zijn. Dit heeft te maken met de uitstekende ontsluiting op de Rijksweg A77 en indirect dus op de A73.

De gemeentellijke organisatie

College van burgemeester en wethouders
burgemeester Mw. E.M.A.A. de Loo
wethouder dhr. G.T.M. Ehren, Schoolstraat 11, 6596 AP Milsbeek (CEL)
wethouder dhr. A.C.M. Houtepen, Distelstraat 3, 6596 BE Milsbeek (CDA)
wethouder dhr. A.T.M. Vermeulen, Kleineweg 15, 6595 AH Ottersum (PvdA)
secretaris dhr. A. Knevel, Heijenseweg 86, 6591 HD Gennep

De gemeenteraad
Het hoogste bestuursorgaan in de gemeente Gennep is de gemeenteraad die zeventien zetels telt. Bij de verkiezingen van 4 maart 1998 vielen hiervan vier zetels toe aan de Combinatie-Eenheidslijst (CEL), vier zetels aan het CDA, vier zetels aan de PvdA, drie zetels aan D66 en twee zetels aan de VVD. Het gaat hierbij om de volgende personen:
Mw. C.J. de Gier-Arends, Venkelstraat 5, 6596 BJ Milsbeek (PvdA)
Dhr. J.A. Den Boer, Niersstraat 22, 6591 CB Gennep (CDA)
Mw M. de Bruijn-Struijk, Havikstraat 3, 6591 TW (VVD)
Dhr. G.T.M. Ehren, Schoolstraat 11, 6596 AP Milsbeek (CEL)
Mw H.A.J.M. van den Hoogen-Bindels, Sprokkelveld 42, 6596 DL Milsbeek (CEL)
Dhr. A.C.M. Houtepen, Distelstraat 3, 6596 BE Milsbeek (CDA)
Dhr. A.A.A. Jansen, Grevendaal 11, 6595 BL Ottersum (D66)
Dhr. M.C.W. Janssen, Grevendaal 13, 6595 BL Ottersum (CDA)
Dhr. J.J.A. Laemers, Kromsteeg 8, 6591 CG Gennep (CEL)
Dhr. T.G.C. Nellen, Heikampseweg 48, 6598 BN Heijen (CEL)
Dhr. J.R.A.M. Noy, Zandstraat 14, 6591 DC Gennep (CDA)
Mw. M.C.G. Seegers, Van Gelrestraat 31, 6591 HX Gennep (PvdA)
Dhr. J.G.H.M. Thissen, Prinses Margrietstraat 17 6591 GC Gennep (PvdA)
Dhr. W.G.M.M. Timmmermans, Emmastraat 26, 6591 DW Gennep (VVD)
Dhr. E.H.C. Vandermeulen, Arendstraat 12, 6591 TZ Gennep (D66)
Dhr. A.T.M. Vermeulen, Kleineweg 15, 6595 AH Ottersum (PvdA)
Dhr. P.H.B. Wessels, Voorhoevepark 22, 6591 AJ Gennep (D66)


stadhuis en gemeentekantoor
De raadsvergaderingen vinden plaats in het historische stadhuis aan de Markt Gennep.
De gemeentelijke dienstverlening bevindt zich in het gemeentekantoor aan het Ellen Hoffmannplein, eveneens in Gennep.


De vijf kernen
De gemeente Gennep bestaat uit vijf kernen:
Gennep
Heijen
Milsbeek
Ottersum
Ven-Zelderheide